Zjawisko osmozy czyli rosnące i kurczące się jajko

POTRZEBUJESZ:

• odwapnione jajko [ jak je zrobić tutaj]
• słoik
• wodę
• sok [ taki do rozcieńczania]
• mazaki permanentne w dwóch kolorach
• kartkę do zapisywania pomiarów

 JAK ZROBIĆ:

1. Odwapnione jajko włóż do słoiczka i zalej wodą. 
2. Codziennie zaznaczaj na słoiczku wielkość jajka. [ jednym i tym samym kolorem]
3. Po około tygodniu bardzo ostrożnie wylej wodę ze słoiczka [ uważaj by jajko, które jest już znacznie większe niż było na początku] nie pękło.
4. Do słoiczka z jajkiem wlej sok [ musi być go na tyle dużo by zakrył jajko.
5. Codziennie zaznaczaj na słoiczku wielkość jajka. [ jednym i tym samym kolorem, innym niż przy wodzie]

OBJAŚNIENIE:
W jajku i w słoiku są roztwory o dwóch różnych stężeniach. Ponieważ dążą one do wyrównania stężenia, woda ze słoika przenika do środka jajka przez przepuszczalną błonę, jaka je okrywa. W efekcie tego jajko "rośnie". Kiedy wylejemy wodę, a wlejemy sok, odwrócimy proces - teraz by wyrównać stężenie woda musi przenikać z jajka do soku w słoiku. W efekcie tego procesu jajko "maleje"

Zjawisko odwapniania

POTRZEBUJESZ:

• butelkę octu 10%
• wodę
• tabletki z wapnem
• dwa słoiczki z zakrętką
• jajko
• kilka małych kostek, np z kurczaka

JAK ZROBIĆ:

1. Do słoiczków wlej ocet.
2. Do jednego słoiczka włóż jajko, do drugiego kostki 
3. Na jajku pojawią się maleńkie bąbelki, które stopniowo będą znikać.
4. Po 24 h ze słoiczka z jajkiem wylej ocet, wyjmij jajko i sprawdź czy skorupka nadal jest twarda. Ze słoiczka z kośćmi wylej ocet i uzupełnij słoiczek świeżym octem, nie wyjmując kości.
5. Słoiczek, w którym było jajko umyj, napełnij wodą, włóż dwie tabletki z wapnem i jajko wcześniej moczone w occie.
6. Po 24 h wylej wodę i sprawdź twardość skorupki 
7. Po około tygodniu wylej ocet ze słoiczka z kośćmi. Sprawdź czy są równie twarde co na początku

WYJAŚNIENIE:
Kwas octowy rozpuszcza skorupkę jajka [ zbudowaną z wapnia], dlatego po wyjęciu z octu jajka mamy wrażenie, ze jest ono miękkie. Podobnie będzie z kośćmi. Poddane działaniu octu staną się bardzo miękkie - można je będzie wyginać.

CIEKAWOSTKI:

• odwapnianie skorupki jajka wykorzystywane jest przy sztuczce "jajko w butelce". Delikatnie odwapniona skorupka staje się elastyczna, dzięki czemu można przecisnąć jajko przez szyjkę butelki.
• Jeśli smażoną rybę zalejemy zaprawą octową i pozostawimy na jakiś czas w zamkniętym słoiku, ości ulegną rozpuszczeniu.

Chemiczna, rzeźbiona pisanka

POTRZEBUJESZ:

• jajka ugotowane na twardo
• ocet
• barwniki do jajek
• plastikowe kubeczki
• ściereczka
• łyżeczka
• parafina [ lub świeczka rozdrobniona na kawałki]
• miseczka z zimną wodą
• wykałaczki

JAK ZROBIĆ:

1. Parafinę rozpuść w garnku [ na małym ogniu; potrwa to 1-2 min.]
2. Obtocz w parafinie jajka [ im cieńsza warstwa tym łatwiej wydrapać wzór]
3. Zdrap z jajka,za pomocą wykałaczki, parafinę, tak by utworzyła wzorek.
4. Włóż jajko do pustego kubeczka. Nalej octu tyle by zakryć jajko.
5. W pozostałych kubeczkach rozpuść barwniki w mieszance octu i wody [ tyle samo octu co wody]
6. Po 10-15 min wyjmij jajko z octu i włóż do wybranego barwnika.
7. Pozostaw w barwniku jajko aż do uzyskania wybranego odcienia.
8. Jeśli chcesz mieć pisankę nie tylko w jednym kolorze, włóż jajko do ciepłej wody, zdejmij resztki parafiny, osusz jajko. Następnie powtórz punkty 3-8.

UWAGA:
Jeśli przed każdym kolorem będziesz trzymał jajko w occie inną ilość minut, w ostatecznym efekcie uzyskasz wrażenie rzeźbień na różnej głębokości.

WYJAŚNIENIE:
Ocet [ a właściwie kwas octowy] odwapnia skorupkę jajka. Mówiąc prościej - sprawia że jej wierzchnie warstwy zostają "zdrapane", a ona sama jest cieńsza. Tam gdzie skorupka oblepiona jest parafiną ocet nie zadziała. Dlatego w końcowym efekcie mamy wrażenie, ze poszczególne kolory pisanki są na innych "głębokościach" skorupki a samo jajko wygląda jak rzeźbione.

Początkowe rzeźbienia. W pokrytym parafina jajku wyrzeźbiono kwiatki i włożono do octu. Jak widać nie trzeba nawet barwników by uzyskać "barwny" efekt.

FOTO RELACJA Z ZAJĘĆ [14.03.2017]

To jak wygląda jajko wie chyba każdy, ale czy wiecie, ze jajko może zamienić się w piłeczkę, albo rosnąć, kurczyć się, czy zachowywać jak łódź podwodna? My przekonaliśmy się, że to możliwe.

O tym jak ważne jest wapno dla naszego organizmu sprawdzaliśmy już przy okazji doświadczeń o myciu zębów. tym razem sprawdziliśmy jak jego brak wpływa na nasze kości.

Dowiedzieliśmy się, ze różne płyny mają różną gęstość, a przy okazji stworzyliśmy "pasiaste płyny"

Na koniec, sprawdziliśmy jaką rolę odgrywa sól w konserwacji jedzenia

Fotorelacja z zajęć [ 22.11.2016]

Człowiek prehistoryczny nie miał łatwo. Przekonaliśmy się o tym, próbując zrobić igłę do szycia z kości i zostawić wiadomość, nie używając cyfr i liter.

Sprawdzaliśmy jak zsuwa się lawina, skąd się wzięło i co tak naprawdę oznacza powiedzenie: "To tylko czubek góry lodowej".

 Sprawdzaliśmy dlaczego foki nie marzną pływając w tak zimnej wodzie; dowiedzieliśmy się co to takiego ciecz przechłodzona i jak ją zamrozić.

A na koniec przygody z lodem zrobiliśmy domowe lody śmietankowe.

By nieco rozgrzać się po lodowym szaleństwie zrobiliśmy oceaniczne fale w butelce i poznaliśmy budowę Ziemi.






A już we wtorek [  29.11.2016] zamienimy się w prawdziwych czarodziejów.

WYKRYWANIE BIAŁKA

POTRZEBUJESZ:

• talerzyk
• nóż
• wodę utlenioną [ najwygodniej jest mieć taka z zakraplaczem]
• kawałki warzyw i owoców
• kawałeczek miesa [ surowego]
• kawałek ryby
• kawałki/próbki produktów mlecznych [ ser, twaróg, śmietana itp.]

JAK ZROBIĆ:

1. ułóż produkty tak, by nie stykały się ze sobą na talerzyku.
2. Na każdy produkt nanieś kilka kropli wody utlenionej i obserwuj co się dzieje.
3. Dlaczego na niektórych produktach pojawiła się piana?

OBJAŚNIENIE:
Woda utleniona reaguje z białkiem tworząc charakterystyczne "bulgotanie", w wyniku którego rozkładana jest na wodę i tlen. Najwięcej białka zawiera mięso, dlatego podczas tej próby mogłeś/łaś najlepiej zaobserwować reakcję. owoce i warzywa, mają śladowe ilosci białka, w związku z tym, reakcja była niezauważalna.

DLACZEGO ŻÓŁWIOM ZAGRAŻAJĄ WORKI FOLIOWE?

POTRZEBUJESZ:

• zimną i gorącą wodę
• miskę - przeźroczystą
• łyżeczkę soli
• worek foliowy [ bez nadruków]
• nożyczki
• malutką miseczkę lub pojemniczek po jogurcie
• żelatynę spożywczą

JAK ZROBIĆ:

1. W kubeczku po jogurcie rozpuść czubata łyżeczkę żelatyny z gorąca wodą. Pozostaw do stężenia.
2. Do przezroczystej miski wlej zimną wodę i dodaj czubata łyżeczkę soli. Wymieszaj.
3. Z worka foliowego wytnij duże koło [ średnica ok 10 cm]. Brzegi natnij na długości ok 5 cm. 
4. Zbierz worek ze środka koła, tak by utworzyło się coś na kształt kulki i zwiąż kilkoma "frędzlami" z brzegu. Całość powinna przypominać coś na kształt kuli z frędzlami. 
5. Ostrożnie wyjmij z pojemniczka zastygniętą żelatynę.
6. Od "płaskiej strony wydrąż małą łyżeczką nieco żelatyny. Powinieneś mieć coś na kształt połowy kuli puste w środku. To Twoja meduza.
7. Wrzuć do wody skręcony worek i meduzę z żelatyny
8. Spójrz na oba przedmioty przez szkło miski.
9. Podobne prawda?

 OBJAŚNIENIE;
Meduzy są popularnym pokarmem dla żółwi morskich. Foliowe worki, dryfujące w wodzie, bardzo je przypominają i często sa zjadane przez żółwie. Taki "posiłek" prowadzi do chorób układu pokarmowego i śmierci zwierzęcia.

TURGOR

Turgor – stan napięcia ściany komórkowej w wyniku działania na nią ciśnienia hydrostatycznego wewnątrz komórki. Efektem turgoru jest stan jędrności tkanek roślinnych oraz możliwość zachowania kształtu i sztywności nawet tych elementów, które pozbawione są tkanek mechanicznych.

POTRZEBUJESZ:

• surowy ziemniak lub świeży ogórek 
• nóż
• dwie miseczki
• woda
•  sól

 JAK ZROBIĆ:

1. Do miseczek nalej wody [ ok 200 ml].
2. Do jednej z miseczek wsyp ok 20 g soli.
3. Z ziemniaka lub ogórka odkrój dwa plastry o grubości ok 0,5 cm.
4. Weź plaster w palec wskazujący i kciuk [ tak, by pomiędzy palcami było widać cały plaster] i delikatnie naciskaj palcami, sprawdzając jak sprężyste są tkanki.
5. Do każdej miseczki włóż jeden plaster i odczekaj 20 min.
6. Sprawdź sprężystość tkanek w każdym z plastrów.
7. Plaster z miseczki gdzie była woda z solą włóż teraz do miseczki z czystą wodą. Pozostaw na 20 min.
8. Ponownie sprawdź sprężystość tkanek.

 OBJAŚNIENIE:
Kiedy wkładasz ogórek do czystej wody stężenie wody w miseczce i w ogórku jest takie samo. Stężenie wody z sola i wody w ogórku jest różne, dlatego komórki ogórka "tracą wodę" by wyrównać stężenie, a sam ogórek staje się wiotki. Kiedy włożysz ogórek ponownie do czystej wody, komórki uzupełnią wodę i ogórek znów będzie sprężysty.

DLA CIEKAWSKICH:
Wykonaj to doświadczenie z ziemniakiem. Najpierw surowym, a nastepnie ugotowanym. Porównaj wyniki i wyciągnij wnioski.

CZY PTAKI WODNE MOGĄ UTONĄĆ?

POTRZEBUJESZ:

• 1 łyżeczkę proszku do prania
• miseczkę
• ptasie pióro
• wazelinę
• zimną wodę
• łyżeczkę

JAK ZROBIĆ:

1. Do miseczki nalej wody. To będzie nasz staw. 
2. Ptasie pióro delikatnie posmaruj cienką warstwą wazeliny
3. Połóż pióro na wodzie. Pływa czy tonie? Czy na wierzchu pióra pojawia się woda?
4. Teraz ostrożnie wsyp do wody proszek do prania i delikatnie zamieszaj. Pamietaj by nie zachlapać pióra.
5. Odczekaj 2-3 min. i spójrz na pióro? czy dalej pływa po powierzchni? a może na pórku pojawiła się woda?

OBJAŚNIENIE:
Ptaki natłuszczają swoje pióra. dzięki temu nie przepuszczają one wody. Działają tak, jak nasze kurtki przeciwdeszczowe. Dzięki temu kaczka, choć pływa po stawie jest sucha. Jednak jeśli do tego stawu wlejemy ścieki zawierające detergenty, to rozpuszczą one tłuszcz, pióra namokną i staną się cięższe. Ptak utonie.

SKĄD PAJĄK WIE, ŻE W SIECI JEST MUCHA?

Wystarczy kilka sznurków.

POTRZEBUJESZ:

• dwa krzesła
• kilka sznurków
• osobę, która będzie muchą

JAK ZROBIĆ:

1. Do jednego z krzeseł przywiąż sznurki w różnych miejscach, a do drugiego te same sznurki niech będą przywiązane w jednym miejscu. To będzie nasza pajęczyna. 
2. Usiądź na krześle, do którego sznurki przywiązane są w jednym miejscu. 
3. Delikatnie połóż dłoń na sznurkach.
4. Zamknij oczy i poproś, żeby "mucha" traciła któryś ze sznurków.
5. Otwórz oczy? czy wiesz który sznurek był tracony?
6. Powtórz doświadczenie, prosząc by sznurek raz trącono mocno raz słabo. Czy wyczuwałeś różnice pomiędzy trąceniami?

OBJAŚNIENIE:
Owad, który wpadnie w pajęczynę, zaczyna się szamotać, usiłując się wydostać. Tym samym wprawia w  drgania nici tworzące pajęczynę. Drgania przesuwają się na całej długości nici. Schowany pająk odbiera je w swojej kryjówce. Po sile drgań wie czy w pułapke wpadł mały czy duzy owad.
Pajęczyna działa podobnie jak nasz kubkowy telefon.

DLA CIEKAWSKICH:

• Nie wszystkie nici pajęczyny są lepkie, choć tak nam się wydaje. Gdyby tak było, pająk sam by się przylepił. 
• Każdego roku, pod koniec maja, w Krakowie, na Uniwersytecie Rolniczym organizowane są Ogólnopolskie Dni Owada. Impreza jest otwarta i darmowa. Warto się na nią wybrać,

DLACZEGO KRET MA FUTERKO PRZYPOMINAJĄCE AKSAMIT?

POTRZEBUJESZ:

• gumowa rękawiczkę lub skórzaną zimową
• kawałek aksamitu [ na tyle duży by można owinąć nim dłoń] - my użyliśmy aksamitnej rękawiczki
• kawałek futerka - może byc sztuczne [ na tyle duży by można było owinąć nim dłoń]
• karton 50x30 cm
• taśma klejąca
• nożyczki

JAK ZROBIĆ:

1. Z kartonu i taśmy stwórz model kreciego tunelu. [ wystarczy zwinąć karton w rulon, do którego zmieści się nasz ręka- nie może być zbyt luźny]
2.  Teraz kolejno próbuj włożyć rękę do środka tunelu:

• kiedy masz założoną gumowa rękawiczkę
• kiedy masz rękę owinięta aksamitem
• kiedy masz rękę owiniętą futrem

     3. Kiedy najłatwiej, a kiedy najtrudniej wkładało się rękę? Jak myslisz dlaczego?

OBJAŚNIENIE:
Gumowa rękawiczka imituje goła skórę. Gdyby kret nie miał futerka jego skóra byłaby narażona na liczne otarcia i skaleczenia. Długie futro uniemożliwiałoby szybkie poruszanie się w tunelach - pomiędzy futrem tworzyłaby się grudki ziemi. Tylko futerko przypominające aksamit zarówno chroni krecią skórę, jak i jest na tyle krótkie by nie przeszkadzało poruszac się w tunelach.

ZANIECZYSZCZENIE MÓRZ ZAGROŻENIEM DLA FOK

To bardzo prosty eksperyment, który uświadomi nam, jak wielkim zagrożeniem dla fok [ i nie tylko] są śmieci wrzucane do morza.

POTRZEBUJESZ:

• gumkę recepturkę

PRZEBIEG EKSPERYMENTU:

1. Twoja ręka to foka. 
2. Nałóż gumkę na palce [ poza kciukiem].
3. Spróbuj, nie posługując się kciukiem, drugą ręką, ani nie pocierając dłonią z gumka o przedmioty zdjąć gumkę. 

OBJAŚNIENIE:
Morskie zwierzęta często zaplątują się w śmieci wrzucane do wody. Wasze palce, to był foczy pysk. Tak unieruchomiony, nie pozwala foce na jedzenie. Czy łatwo było zdjąć gumkę? Co się stanie z foką, która nie może jeść?

JAK KAMELEON POLUJE

To bardzo fajny eksperyment, który jest przy okazji ćwiczeniem logopedycznym. Jeśli znajdzie się więcej "Kameleonów" można urządzić zawody.

POTRZEBUJESZ:

• trąbkę urodzinową [ taką, która się rozwija; dla każdego kameleona jedna]
• kawałek kartki papieru, podartej na malutkie kawałeczki - to będą muchy
• kawałek plasteliny wielkości ziarnka grochu [ ciastolina się nie sprawdzi - za mało się lepi]

JAK ZROBIĆ:

1. Rozwiń trąbkę i na jej końcu przyklej plastelinę.
2. Pozwól by trąbka się zwinęła.
3. Rozsyp na stole kawałki papieru.
4. Spróbuj tak dmuchać w trąbkę by kawałki papieru przykleiły się do plasteliny na końcu trabki.
5. Każdy kawałek papierka to upolowana mucha

PO CO KOTU WĄSY?

nasze "kocie" wąsy

Znacie powiedzenie, że jeśli głowa kota się zmieści to cały kot przejdzie? Postanowiliśmy to sprawdzić.

POTRZEBUJESZ:

• 2 słomek do picia [ takich, które można wygiąć]
• kilka krzeseł, kartonów, stolików [ czegoś co będzie można wykorzystać by zbudować przeszkody]

PRZEBIEG EKSPERYMENTU:

1. Zbuduj tor z dostępnych przedmiotów. Niech będzie taki, by były odcinki, w których swobodnie przejdziesz na czworaka i takie, które mogą wydawać się za wąskie.
2. Delikatnie wygnij słomki.
3. Zrób z ust "dzióbek" taki jak do przesyłania pocałunków.
4. Włóż słomki - krótszymi stronami, pomiędzy nos a usta. Dłuższe części słomek, będą wystawać poza Twoją głowę, tak jak kocie wąsy. [ Robienie takich "dzióbków to świetne ćwiczenie logopedyczne]
5. Stań na czworaka i spróbuj przejść przez tor.

OBJAŚNIENIE:
Kocie wąsy pozwalają zwierzęciu sprawdzić jak szerokie jest przejście. Tam, gdzie na torze było dużo miejsca, nic się nie działo, ale tam, gdzie było wąsko, Wasze wąsy przesyłały Wam sygnały, dotykając przeszkód.
Czy w powiedzonku przytoczonym na początku wpisu jest ziarenko prawdy?

CZY RYBY PIJĄ WODĘ W KTÓREJ PŁYWAJĄ?,

Sprawdź czy masz wszystkie potrzebne rzeczy.

Czy ryby piją wodę, w której pływają? A może nie? może nie potrzebują pić? Możecie to sprawdzić, dokładnie tak samo jak my sprawdzaliśmy na zajęciach.

POTRZEBUJESZ:

• dwa plasterki świeżego ogórka
• dwie miseczki
• zimną wodę
• łyżeczkę soli
• zegarek 
• karteczkę samoprzylepną do oznaczenia miseczki [ lub cokolwiek innego co pozwoli Wam na rozróżnienie miseczek]

 JAK ZROBIĆ:

1. Do obu miseczek nalej wody [ około szklanki do każdej]
2. Do jednej z miseczek wsyp sól i dokładnie wymieszaj. To będzie morze.
3. Druga miseczka - gdzie jest tylko woda, będzie udawała jezioro, gdzie żyją ryby słodkowodne.
4. Oznacz miseczki.
5. Weź plasterek ogórka pomiędzy palec wskazujący a kciuk i sprawdź jaki jest twardy, czy łatwo się ugina pod naciskiem Waszych palców.
6. Do każdej miseczki włóż plasterek ogórka. Będzie on nasza rybą.
7. Odstaw miseczki na 30 min. Po upływie tego czasu wyjmij plasterki ogórka i sprawdź ich sprężystość. Czy coś się zmieniło?
8. Ponownie włóż plasterki do miseczek z woda [ pamiętaj by włożyć plasterki do tej wody, z jakiej wcześniej je wyjęliście].
9. Odstawcie miseczki na kolejne 30 min. a potem ponownie sprawdźcie ogórki.

OBJAŚNIENIE:
Ryby w słonej wodzie piją dużo, ponieważ się odwadniają. Pamiętacie? Ogórek stał się bardzo miękki, ponieważ woda z niego przeniknęła do otoczenia [ woda w ogórku i woda w miseczce miały inne stężenia]. W wodzie słodkiej ryby piją minimalne ilości.

FOTORELACJA Z ZAJĘĆ [ 4 pażdziernika 2016 ]

Tym razem odkrywaliśmy sekrety zwierząt.
Sprawdzaliśmy po co kotu wąsy [oj łatwo nie było...].

Próbowaliśmy odkryć czy ryby piją wodę, w której pływają? A jeśli tak, to czy wszystkie ryby tak robią, czy tylko niektóre?

Wcieliliśmy się w role kreta, by empirycznie sprawdzić jaki rodzaj futra najlepiej sprawdza się w podziemnych tunelach...

...i byliśmy morskimi żółwiami, chcącymi odróżnić meduzę od foliowego worka.

Przekonaliśmy się też jak wielkim zagrożeniem dla ptaków wodnych mogą być ścieki.

A to nie wszystko.
Już niedługo, na naszym blogu, pojawią się opisy doświadczeń, które robiliśmy.
Zaglądajcie :)

Co w październiku?

Październik to miesiąc, w którym odkryjemy tajemnice natury. Na pierwszym spotkaniu spróbujemy, dowiedzieć się, między innymi:

• skąd pająk wie, że w sieć złapała się mucha;
• jak poluje kameleon;
• po co kotu wąsy;
• czy ryby piją wodę, w której pływają;
• dlaczego kret ma gładkie futerko;
• czy ptaki żyjące na wodzie mogą się utopić;
• i jak niektóre owady chodzą po wodzie.

 Na drugim zaś, :

• dowiemy się o sposobach jakie rośliny wymyśliły na przetrwanie;
• przeobrazimy się w średniowiecznych zielarzy
• udowodnimy, że każda roślina jest samowystarczalną fabryką
• sprawdzimy czy roślina: je, oddycha, czuje
• poznamy rośliny przydatne w laboratorium chemicznym