Foto relacja z zajęć [ 16 maja 2017]

Na ostatnich zajęciach przygotowaliśmy drobny upominek dla mamy:

• magiczne kwiatki zmieniające kolor
• wisiorek z rzeźbą
• błyszczącą/kryształową laurkę

Zjawisko osmozy czyli rosnące i kurczące się jajko

POTRZEBUJESZ:

• odwapnione jajko [ jak je zrobić tutaj]
• słoik
• wodę
• sok [ taki do rozcieńczania]
• mazaki permanentne w dwóch kolorach
• kartkę do zapisywania pomiarów

 JAK ZROBIĆ:

1. Odwapnione jajko włóż do słoiczka i zalej wodą. 
2. Codziennie zaznaczaj na słoiczku wielkość jajka. [ jednym i tym samym kolorem]
3. Po około tygodniu bardzo ostrożnie wylej wodę ze słoiczka [ uważaj by jajko, które jest już znacznie większe niż było na początku] nie pękło.
4. Do słoiczka z jajkiem wlej sok [ musi być go na tyle dużo by zakrył jajko.
5. Codziennie zaznaczaj na słoiczku wielkość jajka. [ jednym i tym samym kolorem, innym niż przy wodzie]

OBJAŚNIENIE:
W jajku i w słoiku są roztwory o dwóch różnych stężeniach. Ponieważ dążą one do wyrównania stężenia, woda ze słoika przenika do środka jajka przez przepuszczalną błonę, jaka je okrywa. W efekcie tego jajko "rośnie". Kiedy wylejemy wodę, a wlejemy sok, odwrócimy proces - teraz by wyrównać stężenie woda musi przenikać z jajka do soku w słoiku. W efekcie tego procesu jajko "maleje"

Zjawisko odwapniania

POTRZEBUJESZ:

• butelkę octu 10%
• wodę
• tabletki z wapnem
• dwa słoiczki z zakrętką
• jajko
• kilka małych kostek, np z kurczaka

JAK ZROBIĆ:

1. Do słoiczków wlej ocet.
2. Do jednego słoiczka włóż jajko, do drugiego kostki 
3. Na jajku pojawią się maleńkie bąbelki, które stopniowo będą znikać.
4. Po 24 h ze słoiczka z jajkiem wylej ocet, wyjmij jajko i sprawdź czy skorupka nadal jest twarda. Ze słoiczka z kośćmi wylej ocet i uzupełnij słoiczek świeżym octem, nie wyjmując kości.
5. Słoiczek, w którym było jajko umyj, napełnij wodą, włóż dwie tabletki z wapnem i jajko wcześniej moczone w occie.
6. Po 24 h wylej wodę i sprawdź twardość skorupki 
7. Po około tygodniu wylej ocet ze słoiczka z kośćmi. Sprawdź czy są równie twarde co na początku

WYJAŚNIENIE:
Kwas octowy rozpuszcza skorupkę jajka [ zbudowaną z wapnia], dlatego po wyjęciu z octu jajka mamy wrażenie, ze jest ono miękkie. Podobnie będzie z kośćmi. Poddane działaniu octu staną się bardzo miękkie - można je będzie wyginać.

CIEKAWOSTKI:

• odwapnianie skorupki jajka wykorzystywane jest przy sztuczce "jajko w butelce". Delikatnie odwapniona skorupka staje się elastyczna, dzięki czemu można przecisnąć jajko przez szyjkę butelki.
• Jeśli smażoną rybę zalejemy zaprawą octową i pozostawimy na jakiś czas w zamkniętym słoiku, ości ulegną rozpuszczeniu.

Chemiczna, rzeźbiona pisanka

POTRZEBUJESZ:

• jajka ugotowane na twardo
• ocet
• barwniki do jajek
• plastikowe kubeczki
• ściereczka
• łyżeczka
• parafina [ lub świeczka rozdrobniona na kawałki]
• miseczka z zimną wodą
• wykałaczki

JAK ZROBIĆ:

1. Parafinę rozpuść w garnku [ na małym ogniu; potrwa to 1-2 min.]
2. Obtocz w parafinie jajka [ im cieńsza warstwa tym łatwiej wydrapać wzór]
3. Zdrap z jajka,za pomocą wykałaczki, parafinę, tak by utworzyła wzorek.
4. Włóż jajko do pustego kubeczka. Nalej octu tyle by zakryć jajko.
5. W pozostałych kubeczkach rozpuść barwniki w mieszance octu i wody [ tyle samo octu co wody]
6. Po 10-15 min wyjmij jajko z octu i włóż do wybranego barwnika.
7. Pozostaw w barwniku jajko aż do uzyskania wybranego odcienia.
8. Jeśli chcesz mieć pisankę nie tylko w jednym kolorze, włóż jajko do ciepłej wody, zdejmij resztki parafiny, osusz jajko. Następnie powtórz punkty 3-8.

UWAGA:
Jeśli przed każdym kolorem będziesz trzymał jajko w occie inną ilość minut, w ostatecznym efekcie uzyskasz wrażenie rzeźbień na różnej głębokości.

WYJAŚNIENIE:
Ocet [ a właściwie kwas octowy] odwapnia skorupkę jajka. Mówiąc prościej - sprawia że jej wierzchnie warstwy zostają "zdrapane", a ona sama jest cieńsza. Tam gdzie skorupka oblepiona jest parafiną ocet nie zadziała. Dlatego w końcowym efekcie mamy wrażenie, ze poszczególne kolory pisanki są na innych "głębokościach" skorupki a samo jajko wygląda jak rzeźbione.

Początkowe rzeźbienia. W pokrytym parafina jajku wyrzeźbiono kwiatki i włożono do octu. Jak widać nie trzeba nawet barwników by uzyskać "barwny" efekt.

Czyszczenie srebra ... prądem

POTRZEBUJESZ:

• miseczka
• folia aluminiowa
• ciepła woda
• sól kuchenna
• drewniana łyżka/patyczek
• poczerniałe srebrne przedmioty [np. pierścionek, kolczyki, łyżeczka]

JAK ZROBIĆ:

1. Miseczkę wyłóż folią aluminiową [ matową stroną do góry].
2. Nalej ciepłej wody.
3. Dodaj 2 czubate łyżeczki soli.
4. Wymieszaj drewnianą łyżką.
5. Włóż srebrne przedmioty.
6. Po kilku minutach pochyl się nad miseczką. Czy czujesz jakiś zapach?
7. Co kilkanaście minut sprawdzaj czy srebrne przedmioty dalej są poczerniałe.

OBJAŚNIENIE:
W miseczce została zbudowana mała bateria, składająca się: ze szlachetnego metalu - srebro, nieszlachetnego metalu - aluminium i elektrolitu - słonej wody. W wyniku stykania się srebra i aluminium następuje przepływ prądu. Czarny nalot [ siarczek srebra wędruje poprzez wodę do folii. Uwalnia się przy tym gaz - siarkowodór.

CIEKAWOSTKA:
Jeśli będziesz jadł ugotowane jajko srebrną łyżeczką, po jakimś czasie sczernieje ona. Jest to wynik reakcji srebra z siarkowodorem [ zawiera go powietrze, jajko]. W wyniku tego powstaje siarczek srebra [ czarny nalot na srebrnej łyżeczce].

MAGICZNY PALEC

POTRZEBUJESZ:

• miseczkę lub głęboki talerz
• mleko
• pieprz drobno zmielony
• płyn do naczyń

JAK ZROBIĆ:

1. Miseczkę napełnij mlekiem.
2. Na powierzchni mleka rozsyp pieprz.
3. Opuszek palca wskazującego umocz w płynie do naczyń.
4. Zbliż palec do mleka, po którego powierzchni pływa pieprz. 
5. Gdy tylko zbliżasz palec, pieprz "ucieka" na boki.

Transport substancji w roślinie

POTRZEBUJESZ:

• kwiatki o białych płatkach [ często używa się liści kapusty lub sałaty, ale nią białych płatkach doskonale widać zmieniony kolor]
• barwnik/ki spożywcze lub  kilka kropel kolorowego tuszu
• szklane słoiczki/butelki z wodą ( o jeden więcej niż mamy kolorów]
• nożyczki/nóż

JAK ZROBIĆ:

1.  Do słoiczków/butelek z wodą dodaj barwniki.
2. Do każdego słoiczka [ także tego gdzie jest czysta woda ] włóż jeden kwiatek.
3. Jeśli pozostał ci jeszcze jakiś kwiatek: ostrożnie, nożem przetnij wzdłuż łodyżkę, aż po sam kielich kwiatowy.
4. Kwiatek z naciętą łodyżką włóż tak, by jedna część łodyżki była w jednym słoiczku, a druga w drugim - obojętna jest w tym przypadku kombinacja kolorystyczna.
5. Kwiatki pozostaw na min. 24 h.
6. Sprawdź efekty.

OBJAŚNIENIE:
 Płatki poszczególnych kwiatków zabarwiły się na taki kolor jaki miała woda. W przypadku rośliny z naciętą łodyżką kwiatek ma płatki w dwóch kolorach.
Roślina pobiera z gleby substancje odżywcze, które transportowane są do każdego jej fragmentu. Barwnik z wody, który pojawił się w płatkach jest tego dowodem.

FOTO RELACJA Z ZAJĘĆ [14.03.2017]

To jak wygląda jajko wie chyba każdy, ale czy wiecie, ze jajko może zamienić się w piłeczkę, albo rosnąć, kurczyć się, czy zachowywać jak łódź podwodna? My przekonaliśmy się, że to możliwe.

O tym jak ważne jest wapno dla naszego organizmu sprawdzaliśmy już przy okazji doświadczeń o myciu zębów. tym razem sprawdziliśmy jak jego brak wpływa na nasze kości.

Dowiedzieliśmy się, ze różne płyny mają różną gęstość, a przy okazji stworzyliśmy "pasiaste płyny"

Na koniec, sprawdziliśmy jaką rolę odgrywa sól w konserwacji jedzenia

Trawienie zaczyna się już w ustach

POTRZEBUJESZ:

• jodynę
• zakraplacz [ jeśli buteleczka jest bez zakraplacza]
• talerzyk
• chleb

PRZEBIEG:

1. Kromkę chleba przełam jedną część pokrusz drugą przeżuj [ trzeba to zrobić bardzo dokładnie - ok 5 min. przeżuwania]
2. Przeżuty kawałek wypluj na talerzyk
3. Zakropl jodyną oba kawałki chleba. Obserwuj

OBJAŚNIENIE:
W naszych ustach rozpoczął się proces trawienny i złożone węglowodany zostają przez enzymy zawarte w ślinie rozłożone na prostsze substancje. Dlatego kolor jodyny zakroplonej na chlebie rozkruszonym i przeżutym jest inny.

Gaśnica do świec

POTRZEBUJESZ:

• świeczkę podgrzewacz
• słoiczek na tyle duży by można było włożyć swobodnie świeczkę
•  duże opakowanie proszku do pieczenia
• dzbanek lub plastikowy pojemnik z "dzióbkiem" [ dość wysoki]
• ocet spirytusowy 10% - ok 50 ml
• zapałki 
• kartka papieru

JAK ZROBIĆ:

1.  Świeczkę włóż do słoika i zapal.
2. Do dzbanka wlej ocet.
3. Do octu wsyp proszek i zaczekaj aż przestanie się pienić. Możesz przykryć dzbanek kartką.
4. Ostrożnie , tak by nie wylać płynu, przechyl dzbanek jakbyś chciał ugasić świeczkę.
5. Świeczka gaśnie, pomimo tego, ze nie spadł na nią żaden płyn

OBJAŚNIENIE:
W wyniku reakcji chemicznej proszku do pieczenia [ zasady] i octu [ kwasu[ uzyskaliśmy dwutlenek węgla. Jest on cięższy od powietrza, dlatego pozostał w dzbanku. [ Wypełnił dzbanek, wypierając powietrze]. Dwutlenek węgla jest niepalny, dlatego kiedy "polaliśmy" nim świeczkę ta zgasła [opadł na dno słoika - wypychając tleni gasząc płomień]

Woda gazowana jako gaśnica

POTRZEBUJESZ:

• mocno gazowana woda
• słoik, na tyle duży by można było tam włożyć swobodnie świeczkę
• świeczka typu podgrzewacz
• łyżka
• zapałki

JAK ZROBIĆ:

1. Zapal świeczkę.
2. Do słoika wlej wodę gazowaną [ do połowy wysokości].
3. Ostrożnie połóż na łyżce podgrzewacz i ułóż na powierzchni wody.
4. Obserwuj słoik z palącą się świeczką.

OBJAŚNIENIE:
Rozpuszczony w wodzie dwutlenek węgla unosi się do góry w postaci bąbelków. Cięższy od powietrza dwutlenek węgla gromadzi się w "pustej" części słoika, wypierając lżejszy tlen. Jako, że jest gazem niepalnym, zagasza świeczkę.

Gaz schowany w wodzie

POTRZEBUJESZ;

• kilku tabletek musujących [ wapno, witaminy, lek na kaszel itp.]
• szklanka lub słoiczek o pojemności 250 ml
• nieduża miseczka [ powinniśmy móc w niej swobodnie ustawić szklankę/słoik]
• mazak
• ciepła i zimna woda
• zlew

JAK ZROBIĆ:

1.  Do zlewu nalej zimnej wody i na dnie ustaw miskę.
2. Włóż do zlewu szklankę lub słoiczek [ przechylając tak, by pozbyć się ze środka powietrza [ dopóki jest powietrze przechylona szklanka wypuszcza bąbelki]
3. Włóż do miski szklankę, tak, by jej otwór przylegał do dna miski.
4. Wyjmij miskę ze szklanką ze zlewu.
5. Delikatnie uchylając szklankę [ tak by nie dostało się powietrze] włóż tabletkę musującą pod szklankę.
6. Kiedy tabletka całkowicie się rozpuści zaznacz mazakiem na zewnętrznej stronie słoika poziom wody.
7. Włóż druga tabletkę - tak jak w punkcie 5.
8. Zaznacz poziom wody.
9. Doświadczenie wykonaj ponownie z użyciem bardzo ciepłej wody.
10. Porównaj wyniki.

OBJAŚNIENIE:
Po zetknięciu się tabletki z wodą zaczyna się ulatniać gaz - dwutlenek węgla [ pojawiają się malutkie bąbelki]. Dwutlenek węgla jest rozpuszczalny w wodzie. W określonej ilości wody może rozpuścić się określona ilość gazu. Woda staje się roztworem nasyconym - to znaczy że więcej gazu się w niej nie rozpuści. Ta nadwyżka unosi się do góry. Z pierwszej tabletki woda rozpuści 3/4 gazu. Z drugiej już nic.
W przypadku ciepłej wody gaz niemal w ogóle się nie rozpuszcza.

Fotorelacja z zajęć [ 10.01.2017]

 W styczniu poszerzaliśmy nasze wiadomości o gazach.
Sprawdzaliśmy właściwości dwutlenku węgla i tlenu zawartego w powietrzu...

...zbudowaliśmy powietrzną gaśnicę.

 Sprawdziliśmy, ze natura nie lubi próżni i dowiedzieliśmy się czym jest podciśnienie.

Fotorelacja z zajęć [13.12.2016]

W grudniu odkrywaliśmy tajemnice ludzkiego ciała.

Sprawdzaliśmy na jakiej zasadzie działa przepona;

sprawdzaliśmy czy mycie zębów rzeczywiście jest takie ważne i jaki wpływ na ich psucie ma cukier.

Uczyliśmy się o trawieniu i ważnej roli jelit.

Testowaliśmy jaką rol węch i wzrok odgrywają w czasie jedzenia.

OCEAN W BUTELCE

POTRZEBUJESZ:

• plastikową butelkę z nakrętką [ umytą, pozbawioną etykiet i osuszoną]
• wodę
• nabój do pióra lub kilka kropel atramentu
• olej lub oliwę

JAK ZROBIĆ:

1. Napełnij butelkę wodą do wysokości 2/3 
2. Wlej atrament, zakręć dobrze butelkę i wstrząśnij.
3. Odkręć nakrętkę, dopełnij butelkę olejem i ponownie bardzo dokładnie zakręć.
4. Ustaw butelkę poziomo i zacznij nią kołysać.
5. Oglądaj fale jakie w niej powstają.

OBJAŚNIENIE:
Woda [ zabarwiona dla lepszego efektu wizualnego] i olej mają różną gęstość. Dlatego oba płyny się nie mieszają. Pozostają osobno, nawet wówczas gdy przechylamy butelkę.

CZY ROSLINA ODDYCHA?

POTRZEBUJESZ:

• trzy słoiczki jednakowej wielkości z nakrętkami
• gałązkę moczarki kanadyjskiej
• słomkę
• folie aluminiową
• nożyczki
• wskaźnik z czerwonej kapusty do określania pH  [ jak go zrobić sprawdź tutaj]

JAK ZROBIĆ:

1. Do trzech słoiczków nalej tyle samo wskaźnika.
2. Z folii aluminiowej wytnij trzy kwadraty tak duże by swobodnie można było okręcić nimi słoiczki.
3. Pierwszy słoiczek zakręć i owiń w folię aluminiowa.
4. Do drugiego słoiczka włóż moczarkę kanadyjską, zakręć nakrętkę i owiń folią aluminiową
5. Do trzeciego słoiczka włóż słomkę i zacznij wdmuchiwać powietrze.
6. Kiedy wskaźnik w słoiczku, do którego wdmuchiwałeś powietrze zmieni barwę przestań.
7. Teraz odwiń z folii aluminiowej pozostałe słoiczki i porównaj kolor wskaźnika.

OBJAŚNIENIE:
Pierwszy słoiczek - z samym wskaźnikiem to tzw. próbka kontrolna. Owinęliśmy ją folią, by nie wpływały na nią żadne czynniki. Wskaźnik w słoiczku, do którego wdmuchiwaliśmy powietrze [ dwutlenek węgla] zmienił barwę, podobnie jak ten, w którym była moczarka kanadyjska. To dowód na to, ze roślina tez oddycha, wydzielając dwutlenek węgla.
Dlaczego zasłoniliśmy słoiczek z moczarką? Światło słoneczne stymuluje roślinę do przeprowadzania fotosyntezy, której jednym z produktów jest tlen. Gdybyśmy nie osłonili słoiczka roślina jednocześnie wydalałaby dwutlenek węgla oddychając i produkowała tlen w procesie fotosyntezy, co zaburzyłoby wyniki eksperymentu. Osłaniając słoik wstrzymaliśmy proces fotosyntezy.

WULKAN ZMIENIAJĄCY KOLOR

POTRZEBUJESZ:

• kwasek cytrynowy
• 1 plaska łyżeczka sody oczyszczonej
• 2 łyżeczki soku z winogron
• kawałek [wielkości połowy ziarna grochu] tabletki barwiącej wodę do kąpieli
• 3 płaskie łyżeczki mąki pszennej
• wodę
• kubeczek [ np. po jogurcie/deserku] 
• tackę/ talerzyk
• łyżeczkę

 JAK ZROBIĆ:

1. Z sody, mąki, tabletki barwiącej i soku wyrobić ciasto.
2. Na talerzyku uformować z ciasta wulkan 
3. Napełnij ciepła woda kubeczek do połowy jego wysokości.
4. Dodaj czubata łyżeczkę kwasku cytrynowego i wymieszaj
5. Wlej trochę roztworu z kwaskiem do wulkanu i obserwuj erupcję
6. Możesz dodawać kwasek by wulkan intensywniej wybuchał

 OBJAŚNIENIE:
Zarówno soda, jak i tabletka mają odczyn zasadowy, podczas gdy sok i kwasek - kwasowy. w wyniku zmieszania tych substancji nastąpiła reakcja zobojętnienia. Bulgotanie wulkanu to dowód na obecność dwutlenku węgla.

Co w grudniu?

Ze względu na święta w grudniu widzimy się tylko raz.
Będziemy odkrywac tajemnice ludzkiego ciała. Dowiemy się m. in.:

• jak pracują jelita
• na czym polega trawienie
• jaką role odgrywa w procesie oddychania przepona,
• dlaczego rano jesteśmy wyżsi niż wieczorem
• oraz jak to jest, że zęby się psują.

SZTUCZNE WIĘDNIĘCIE

POTRZEBUJESZ:

• 2 czubate łyżki soli
• kilka świeżych listków sałaty 
• wodę
• miseczkę
• łyżkę

JAK ZROBIĆ:

1. Do miseczki nalej wody.
2. Wsyp sól i dokładnie wymieszaj.
3. Włóż listki sałaty i pozostaw na ok 20 min.
4. Po upływie czasu wyjmij listki i sprawdź czy dalej są takie jędrne i sztywne. 
5. Wylej wodę z miseczki i dokładnie ją opłucz.
6. Wlej świeżą wodę i włóż listki sałaty.
7. Pozostaw na 20 min.
8. Po upływie czasu wyjmij listki i sprawdź ich jędrność i sztywność.

OBJAŚNIENIE:
Stężenie wody w komórkach sałaty i stężenie wody w misce różniły się. Nastąpiła samoistna reakcja mająca na celu wyrównanie stężeń. Woda z komórek sałaty zaczęła przenikać do wody w misce. Komórki tworzące liść sałaty stały się wiotkie, mniej sprężyste. Kiedy zamieniliśmy wodę słona na czystą proces odwrócił się. teraz woda z miski wnikała do komórek, a liść ponownie stał się jędrny i sztywny.

RADA DLA SUPER KUCHARZA:
Jeśli kilkudniowe liście sałaty straciły swoją jędrność, wystarczy włożyć je na 30 min. do wody z cukrem. Odzyskają swoją dawna sztywność.