Foto relacja z zajęć [ 16 maja 2017]

Na ostatnich zajęciach przygotowaliśmy drobny upominek dla mamy:

• magiczne kwiatki zmieniające kolor
• wisiorek z rzeźbą
• błyszczącą/kryształową laurkę

Zjawisko osmozy czyli rosnące i kurczące się jajko

POTRZEBUJESZ:

• odwapnione jajko [ jak je zrobić tutaj]
• słoik
• wodę
• sok [ taki do rozcieńczania]
• mazaki permanentne w dwóch kolorach
• kartkę do zapisywania pomiarów

 JAK ZROBIĆ:

1. Odwapnione jajko włóż do słoiczka i zalej wodą. 
2. Codziennie zaznaczaj na słoiczku wielkość jajka. [ jednym i tym samym kolorem]
3. Po około tygodniu bardzo ostrożnie wylej wodę ze słoiczka [ uważaj by jajko, które jest już znacznie większe niż było na początku] nie pękło.
4. Do słoiczka z jajkiem wlej sok [ musi być go na tyle dużo by zakrył jajko.
5. Codziennie zaznaczaj na słoiczku wielkość jajka. [ jednym i tym samym kolorem, innym niż przy wodzie]

OBJAŚNIENIE:
W jajku i w słoiku są roztwory o dwóch różnych stężeniach. Ponieważ dążą one do wyrównania stężenia, woda ze słoika przenika do środka jajka przez przepuszczalną błonę, jaka je okrywa. W efekcie tego jajko "rośnie". Kiedy wylejemy wodę, a wlejemy sok, odwrócimy proces - teraz by wyrównać stężenie woda musi przenikać z jajka do soku w słoiku. W efekcie tego procesu jajko "maleje"

Transport substancji w roślinie

POTRZEBUJESZ:

• kwiatki o białych płatkach [ często używa się liści kapusty lub sałaty, ale nią białych płatkach doskonale widać zmieniony kolor]
• barwnik/ki spożywcze lub  kilka kropel kolorowego tuszu
• szklane słoiczki/butelki z wodą ( o jeden więcej niż mamy kolorów]
• nożyczki/nóż

JAK ZROBIĆ:

1.  Do słoiczków/butelek z wodą dodaj barwniki.
2. Do każdego słoiczka [ także tego gdzie jest czysta woda ] włóż jeden kwiatek.
3. Jeśli pozostał ci jeszcze jakiś kwiatek: ostrożnie, nożem przetnij wzdłuż łodyżkę, aż po sam kielich kwiatowy.
4. Kwiatek z naciętą łodyżką włóż tak, by jedna część łodyżki była w jednym słoiczku, a druga w drugim - obojętna jest w tym przypadku kombinacja kolorystyczna.
5. Kwiatki pozostaw na min. 24 h.
6. Sprawdź efekty.

OBJAŚNIENIE:
 Płatki poszczególnych kwiatków zabarwiły się na taki kolor jaki miała woda. W przypadku rośliny z naciętą łodyżką kwiatek ma płatki w dwóch kolorach.
Roślina pobiera z gleby substancje odżywcze, które transportowane są do każdego jej fragmentu. Barwnik z wody, który pojawił się w płatkach jest tego dowodem.

DOMOWY SYROP ODPORNOŚCIOWY

POTRZEBUJESZ:

• słoiczek
• nóż
• deseczka do krojenia
• cukier
• łyżeczka
• cebulę

JAK ZROBIĆ:

1.  Cebulę obieramy i kroimy w pół plastry
2. Wkładamy do słoiczka.
3. Wsypujemy czubatą łyżeczkę cukru.
4. Mieszamy.
5. Odstawiamy w ciepłe miejsce. [ warto przykryć słoiczek, jakąś gazą, spodeczkiem by uniknąć wpadających do środka paprochów]
6. Kiedy cebula puści sok - syrop gotowy.

OBJAŚNIENIE:
Cebula zawiera dużo witaminy C czyli kwasu askorbinowego, który wpływa na odporność organizmu.

HODUJEMY KIEŁKI

POTRZEBUJESZ:

• słoiczek
• gumka recepturka
• nożyczki
• bandaż lub gaza
• nasiona na kiełki

JAK ZROBIĆ:

1. Do słoiczka wsypujemy kiełki
2. Bandaż lub gazę składamy kilkakrotnie i odcinamy [ uzyskany materiał powinien być na tyle duży by swobodnie zakryć wlot słoika
3. Rozkładamy bandaż nad wlotem słoika i mocujemy gumka recepturką
4. Wlewamy [ przez bandaż] do słoika wodę, by przepłukać nasiona.
5. Wykorzystując banda jak sitko wylewamy wodę ze słoika.
6. Słoik stawiamy w chłodnym i ciemnym miejscu.
7. Przez kolejne kilka dni przepłukujemy nasiona woda [ nie zdejmując bandaża]
8. Kiedy pojawią się kiełki, zdejmujemy bandaż. Smacznego

CZY ROSLINA ODDYCHA?

POTRZEBUJESZ:

• trzy słoiczki jednakowej wielkości z nakrętkami
• gałązkę moczarki kanadyjskiej
• słomkę
• folie aluminiową
• nożyczki
• wskaźnik z czerwonej kapusty do określania pH  [ jak go zrobić sprawdź tutaj]

JAK ZROBIĆ:

1. Do trzech słoiczków nalej tyle samo wskaźnika.
2. Z folii aluminiowej wytnij trzy kwadraty tak duże by swobodnie można było okręcić nimi słoiczki.
3. Pierwszy słoiczek zakręć i owiń w folię aluminiowa.
4. Do drugiego słoiczka włóż moczarkę kanadyjską, zakręć nakrętkę i owiń folią aluminiową
5. Do trzeciego słoiczka włóż słomkę i zacznij wdmuchiwać powietrze.
6. Kiedy wskaźnik w słoiczku, do którego wdmuchiwałeś powietrze zmieni barwę przestań.
7. Teraz odwiń z folii aluminiowej pozostałe słoiczki i porównaj kolor wskaźnika.

OBJAŚNIENIE:
Pierwszy słoiczek - z samym wskaźnikiem to tzw. próbka kontrolna. Owinęliśmy ją folią, by nie wpływały na nią żadne czynniki. Wskaźnik w słoiczku, do którego wdmuchiwaliśmy powietrze [ dwutlenek węgla] zmienił barwę, podobnie jak ten, w którym była moczarka kanadyjska. To dowód na to, ze roślina tez oddycha, wydzielając dwutlenek węgla.
Dlaczego zasłoniliśmy słoiczek z moczarką? Światło słoneczne stymuluje roślinę do przeprowadzania fotosyntezy, której jednym z produktów jest tlen. Gdybyśmy nie osłonili słoiczka roślina jednocześnie wydalałaby dwutlenek węgla oddychając i produkowała tlen w procesie fotosyntezy, co zaburzyłoby wyniki eksperymentu. Osłaniając słoik wstrzymaliśmy proces fotosyntezy.

SZTUCZNE WIĘDNIĘCIE

POTRZEBUJESZ:

• 2 czubate łyżki soli
• kilka świeżych listków sałaty 
• wodę
• miseczkę
• łyżkę

JAK ZROBIĆ:

1. Do miseczki nalej wody.
2. Wsyp sól i dokładnie wymieszaj.
3. Włóż listki sałaty i pozostaw na ok 20 min.
4. Po upływie czasu wyjmij listki i sprawdź czy dalej są takie jędrne i sztywne. 
5. Wylej wodę z miseczki i dokładnie ją opłucz.
6. Wlej świeżą wodę i włóż listki sałaty.
7. Pozostaw na 20 min.
8. Po upływie czasu wyjmij listki i sprawdź ich jędrność i sztywność.

OBJAŚNIENIE:
Stężenie wody w komórkach sałaty i stężenie wody w misce różniły się. Nastąpiła samoistna reakcja mająca na celu wyrównanie stężeń. Woda z komórek sałaty zaczęła przenikać do wody w misce. Komórki tworzące liść sałaty stały się wiotkie, mniej sprężyste. Kiedy zamieniliśmy wodę słona na czystą proces odwrócił się. teraz woda z miski wnikała do komórek, a liść ponownie stał się jędrny i sztywny.

RADA DLA SUPER KUCHARZA:
Jeśli kilkudniowe liście sałaty straciły swoją jędrność, wystarczy włożyć je na 30 min. do wody z cukrem. Odzyskają swoją dawna sztywność.

WYKRYWANIE TŁUSZCZY

POTRZEBUJESZ:

• kilka filtrów do kawy lub bibułkę
• tłuczek
• rożne nasiona [ ja użyłam pestek winogron i pestek dyni]
• oliwę
• olej
• wodę
• długopis/mazak

JAK ZROBIĆ:

1. Na jeden z filtrów nanieś nieco wody - tak by powstała plama
2. Na nastepny nanieś nieco oliwy, a jeszcze na nastepny troche oleju.
3. Opisz każdy z filtrów byś wiedział jaki produkt odpowiada za plamę
4. Do kolejnego filtra wsyp jeden rodzaj nasion/pestek a następnie ostroznie by nie uszkodzić bibuły filtracyjnej rozgnieć.
5. wysyp resztki nasion pozostaw utworzona plamę do wyschnięcia
6. Podobnie postepuj z innymi nasionami.
7. Porównaj poszczególne plamy. Czy plama od wody nadal jest widoczna?

OBJAŚNIENIE;
Plama od wody zniknęła. tłuszcz pozostawia plamy, które pod wpływem ciepła [ osuszanie] nie ulegają zniszczeniu. plamy które pozostały, dowodzą obecności tłuszczu w produkcie.

WYKRYWANIE SKROBII

POTRZEBUJESZ:

• talerzyk
• nóż
• jodynę [ najwygodniej jest mieć taka z zakraplaczem]
• kawałki warzyw i owoców
• kawałeczek miesa [ surowego]
• kawałek ryby
• kawałki/próbki produktów mlecznych [ ser, twaróg, śmietana itp.]
• mąka ziemniaczana

JAK ZROBIĆ:

1. Ułóż produkty tak, by nie stykały się ze sobą na talerzyku.
2. Na każdy produkt nanieś kilka kropli jodyny i obserwuj co się dzieje.
3. Dlaczego na niektórych produktach pojawiły się granatowe lub ciemnoniebieskie plamy?

OBJAŚNIENIE:
Skrobia to jeden z najprostszych cukrów.
W analizie chemicznej próba jodowa jest wykorzystana do określenia zawartości skrobi w roztworze.
Jeśli ta jest, roztwór barwi się na granatowo, niebiesko czasem lekko czerwonawo.

NATURALNE WSKAŹNIKI DO OKREŚLENIA PH

Pionowo od lewej: kwasek cytrynowy, soda oczyszczona w roztworze wodnym, sok z kiszonych ogórków, proszek do prania rozpuszczony w wodzie. Poziomo od góry: wskaźnik z ligustru, wskaźnik z czerwonej kapusty, wskaźnik z rzodkiewki.

POTRZEBUJESZ:

• 3 większe słoiczki [ poj. 250 ml] z nakrętkami]
• 3 filtry do kawy
• 2-3 liście czerwonej kapusty [ podartej/pokrojonej na małe kawałki
• pęczek rzodkiewek [ same główki, bez liści]
• garść owoców ligustru
•  woda
• nieduży rondelek

JAK ZROBIĆ:

1. Do rondelka nalać ok 150 ml wody 
2. Wrzucić owoce ligustru.
3. Zagotować.
4. Na słoiczek nałożyć filtr
5. Przelać zawartość garnka przez filtr.
6. Ostudzić.
7. Zakręcić słoiczek
8. Czynności powtórzyć, gotując kapustę, a następnie gotując rzodkiewkę.

PAMIĘTAJ, ŻEBY ZA KAŻDYM RAZEM UMYĆ DOKŁADNIE RONDELEK!

OBJAŚNIENIA:
Wywar z czerwonej kapusty jest najbardziej rozpowszechnionym wskaźnikiem pozwalającym określić ph danej substancji.W przypadku ph powyżej 7 czyli w środowisku kwasowym zmienia barwę od zielonej po niebieska, podczas gdy w środowisku kwaśnym - od czerwonej po żółtą.
W każdej kuchni znajdziemy jednak więcej takich produktów: herbata, sok z buraków, sok z czarnego bzu...
Wystarczy odrobina ciekawości i cierpliwości

CIEKAWOSTKI:

Sok z buraków w środowiskach zasadowych

 Oto przykłady jak zareaguje sok z buraków w połączeniu z innymi substancjami, obecnymi w każdym domu:

Sok z buraków w środowiskach kwasowych

WYKRYWANIE BIAŁKA

POTRZEBUJESZ:

• talerzyk
• nóż
• wodę utlenioną [ najwygodniej jest mieć taka z zakraplaczem]
• kawałki warzyw i owoców
• kawałeczek miesa [ surowego]
• kawałek ryby
• kawałki/próbki produktów mlecznych [ ser, twaróg, śmietana itp.]

JAK ZROBIĆ:

1. ułóż produkty tak, by nie stykały się ze sobą na talerzyku.
2. Na każdy produkt nanieś kilka kropli wody utlenionej i obserwuj co się dzieje.
3. Dlaczego na niektórych produktach pojawiła się piana?

OBJAŚNIENIE:
Woda utleniona reaguje z białkiem tworząc charakterystyczne "bulgotanie", w wyniku którego rozkładana jest na wodę i tlen. Najwięcej białka zawiera mięso, dlatego podczas tej próby mogłeś/łaś najlepiej zaobserwować reakcję. owoce i warzywa, mają śladowe ilosci białka, w związku z tym, reakcja była niezauważalna.

TURGOR

Turgor – stan napięcia ściany komórkowej w wyniku działania na nią ciśnienia hydrostatycznego wewnątrz komórki. Efektem turgoru jest stan jędrności tkanek roślinnych oraz możliwość zachowania kształtu i sztywności nawet tych elementów, które pozbawione są tkanek mechanicznych.

POTRZEBUJESZ:

• surowy ziemniak lub świeży ogórek 
• nóż
• dwie miseczki
• woda
•  sól

 JAK ZROBIĆ:

1. Do miseczek nalej wody [ ok 200 ml].
2. Do jednej z miseczek wsyp ok 20 g soli.
3. Z ziemniaka lub ogórka odkrój dwa plastry o grubości ok 0,5 cm.
4. Weź plaster w palec wskazujący i kciuk [ tak, by pomiędzy palcami było widać cały plaster] i delikatnie naciskaj palcami, sprawdzając jak sprężyste są tkanki.
5. Do każdej miseczki włóż jeden plaster i odczekaj 20 min.
6. Sprawdź sprężystość tkanek w każdym z plastrów.
7. Plaster z miseczki gdzie była woda z solą włóż teraz do miseczki z czystą wodą. Pozostaw na 20 min.
8. Ponownie sprawdź sprężystość tkanek.

 OBJAŚNIENIE:
Kiedy wkładasz ogórek do czystej wody stężenie wody w miseczce i w ogórku jest takie samo. Stężenie wody z sola i wody w ogórku jest różne, dlatego komórki ogórka "tracą wodę" by wyrównać stężenie, a sam ogórek staje się wiotki. Kiedy włożysz ogórek ponownie do czystej wody, komórki uzupełnią wodę i ogórek znów będzie sprężysty.

DLA CIEKAWSKICH:
Wykonaj to doświadczenie z ziemniakiem. Najpierw surowym, a nastepnie ugotowanym. Porównaj wyniki i wyciągnij wnioski.

Kosmetyki z natury

Coraz modniejsze jest stosowanie kosmetyków naturalnych.
Dawniej zajmował się tym nadworny alchemik, dziś... doskonały chemik.
Oto przepisy na dwa peelingi do ciała, których nie powstydziłaby się królowa Francji Maria Antonina, gdyby tylko nie kapała się w koszuli :)

POTRZEBUJESZ:

• 3 czubate łyżki soli himalajskiej
• świeży ogórek
• 2 łyżki oliwy z oliwek
• miseczkę 
• nóż

JAK ZROBIĆ:

1. Sól utucz na drobno w moździerzu lub rozdrobnij tłuczkiem do mięsa
2.  ogórek pokrój na plastry i zostaw na 20 min by puścił sok
3. Wyjmij kawałki ogórka odciskając z niego resztę soku
4. do soku dodaj oliwę i sól. wymieszaj, aż uzyskasz papkę

 

POTRZEBUJESZ:

• 3 łyżki zmielonej kawy
• 3 łyżki oleju z pestek winogron
• łyżeczkę cynamonu 
• miseczkę

JAK ZROBIĆ:

1. Wymieszać wszystko w miseczce na papkę 

 OBJAŚNIENIE:

•  cynamon i kawa mają właściwości rozgrzewające, zatem pobudzają spalanie tłuszczu [ cellulit to zmora kobiet]
• oliwa czy olej świetnie nawilża, pokrywając skórę cieniutka warstwa ochronną
• drobinki soli podziałają na skórę jak mikro tarka, zdrapując martwy naskórek